De Slag om Wondelgem


Van juni tot oktober bezetten actievoerders een waardevol stuk bos in het noorden van Gent. De Lijn plant daar de bouw van een stelplaats voor bussen en trams, maar kwam daarmee in de clinch met activisten en onderzoekers van de UGent.

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 4/11/2024 – 8:37 door Ophélie De Win­ter­Tailah Baert

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Tussen de Bloe­mekenswijk en Won­del­gem liggen de Won­del­gemse Meersen ver­sc­holen. Het moeras­sige gebied kende door de eeuwen heen ver­schil­lende doelein­den, onder andere als hooi­land, indus­triege­bied en spoor­li­jn. De Lijn, eige­naar van de gron­den, is al lang van plan om ze om te tov­eren tot een nieuwe stelplaats voor elek­trische bussen en trams. Vlaan­deren oordeelde dat het gebied inder­daad herbestemd mag wor­den voor ‘open­baar nut en gemeen­schapsvoorzienin­gen’. Aangezien de grond door vroegere indus­trie vervuild is, liet De Lijn de bodem negen jaar gele­den al eens saneren. Om ook het grond­wa­ter aan te pakken moeten de bomen gekapt wor­den. Daar wringt het schoen­t­je.

Eeuwenoud moeras

Een groep van vijftig biolo­gi­es­tu­den­ten van de UGent stelde dit voor­jaar vast dat in het bos 194 ver­schil­lende soorten fau­na en flo­ra lev­en, waar­van een aan­tal bescher­md zijn. Daar­naast von­den de stu­den­ten sporen van een eeuwe­noud moeras. Boven­di­en toon­den ze aan dat de indus­triële vervuil­ing weinig impact heeft op de huidi­ge ecol­o­gis­che waarde van het gebied. Het gebied dient onder meer als een groene rust­zone in een stedelijk gebied, is een buffer bij overvloedi­ge regen­val en ver­hoogt de luchtk­waliteit van de buurt.

In 2006 kreeg De Lijn een ver­gun­ning voor de bouw van de stelplaats. Die liep ver­vol­gens door omstandighe­den heel wat ver­trag­ing op en de ver­gun­ning verviel. Daar­door kreeg de natu­ur de tijd om zich verder te ontwikke­len.

In 2022 weigerde Vlaams min­is­ter van Omgev­ing Zuhal Demir een nieuwe ver­gun­ningsaan­vraag voor de bouw van de stelplaats door een juridisch prob­leem over de voorziene boscom­pen­satie. De Lijn gaf echter niet op en her­w­erk­te de plan­nen. Onder­tussen pleit­ten de buurt­be­won­ers ervoor om de stad de grond te lat­en opkopen, zodat ze er een park van zou kun­nen mak­en. Dit voors­tel werd echter nooit gere­aliseerd.

Bezetters nemen hun intrek

In juni 2024 kreeg De Lijn groen licht voor de her­w­erk­te plan­nen, met onder meer een ver­brede groen­buffer. Dit werd door de buurt­be­won­ers opnieuw niet posi­tief onthaald en meerdere natu­uror­gan­isaties gin­gen in beroep. Actievo­erders begonnen met de bezetting van het ter­rein. Ze bouw­den boomhut­ten en ketenden zich vast aan de bomen. Mid­den juli beval de rechter een ontru­im­ing van het bos. Hij stelde een dwang­som vast voor elke dag waarin actievo­erders het bos bleven bezetten, maar door de sterke anon­imiteit van de activis­ten hield dit geen steek. De bezetters wis­ten zelfs elka­ars naam niet, dus het was onmo­gelijk voor de poli­tie om de iden­titeit van de betrokke­nen na te gaan.

Op 9 okto­ber trok de deur­waarder met ver­sterk­ing naar de Won­del­gemse Meersen. Met poli­tiecom­bi’s, hon­den, drones, een helikopter en de COPS werd het hevige geschut ingezet. De ontru­im­ings­ac­tie duurde zo’n vier uur en er wer­den veer­tien actievo­erders opgepakt. Tien dagen lat­er oordeelde de Raad voor Ver­gun­nings­be­twistin­gen echter dat de ver­gun­ning niet vol­doende reken­ing houdt met de voor­spelde milieu­ef­fecten. Voor­lop­ig staat het project van De Lijn dus on hold.