De bezetting en haar nasleep

Hoe het onmogelijke mogelijk werd

In maart verk­laarde Rik Van de Walle dat hij te allen tijde, “wat het advies van de com­missie ook weze”, hun advies zou opvol­gen over de acad­emis­che ban­den met Israël. Toen diezelfde com­missie begin mei het advies uit­sprak om met geen enkele Israëlis­che instantie nieuwe ban­den aan te gaan, bleek het vertrouwen in de com­missie toch niet vast. 

“Na een lang en con­struc­tief debat”, aldus de rec­tor, werd er na een tussenkomst door Van de Walle in de Raad van Bestu­ur besloten om het advies van de mensen­rech­t­en­com­missie links te lat­en liggen. Dit hield het beleid in stand waar­bij part­ner per part­ner werd nage­gaan of er een kans op mensen­recht­en­schendin­gen is. “Een part­ner is niet ver­ant­wo­ordelijk voor het louter uitvo­eren van een prob­lema­tis­che wet”, zo klonk het.

“Het was makke­lijk­er om met de pre­mier te spreken dan met de rec­tor zelf” – Siska, woord­vo­erder bezetting

Israëlis­che uni­ver­siteit­en zijn sterk ver­bon­den aan het zion­is­tisch project. De ban­den met het leg­er en wapen­fab­rikan­ten zijn insti­tu­tion­eel, en de Israëlis­che acad­e­mie speelde een enorme rol in het aantrekken van set­tlers naar strate­gis­che locaties zoals de Naqab/Negev en Oost-Jeruza­lem. Tij­dens een gesprek met de bezetters benadruk­te de rec­tor ook dat het goed is dat het advies van de mensen­rech­t­en­com­missie niet bindend is en dat de Raad van Bestu­ur daarover moet kun­nen dis­cus­siëren.

Tij­dens de eerste nacht van de bezetting stu­urde de rec­tor om 23u49 een mail om dat beleid te verdedi­gen. In diezelfde mail beschreef de rec­tor de sit­u­atie als een “reac­tie op de ter­reur van Hamas”. Die reac­tie is vol­gens de rec­tor “dis­pro­por­tion­eel en gaat gepaard met grootschalige mensen­recht­en­schendin­gen”. Dit con­flict wordt echter meestal bekeken vanu­it een grotere his­torische con­text, zeggen experts. Niet 7 okto­ber 2024, maar wel de Nak­ba in 1948 of de Bal­fourverk­lar­ing in 1917 wor­den hier­bij vaak aange­duid als de start van het con­flict. 

Bepaalde activis­ten riskeren een dwang­som van €250

Toen de bezetting een maand aan de gang was, beloofde de rec­tor in zijn tweede gesprek met de bezetters dat de mensen­rech­t­en­com­missie alle ban­den opnieuw ging eval­ueren. Dit gesprek kwam er na de grootschalige actie in het rec­toraat. In het advies dat de mensen­rech­t­en­com­missie in de nacht van 30 op 31 mei uit­sprak, pleitte ze om alle insti­tu­tionele samen­werkin­gen met Israëlis­che uni­ver­siteit­en stop te zetten, gezien de con­text van onweer­leg­bare oor­logsmis­daden en grootschalige mensen­recht­en­schendin­gen. De eisen inwilli­gen was aan­vanke­lijk onmo­gelijk, maar na de finale besliss­ing van de mensen­rech­t­en­com­missie was de UGent opeens een voortrekker.

Het blijft vaag

Tim Grauls, ACOD-verte­gen­wo­ordi­ger in de Raad van Bestu­ur, vertelde dat hij pogin­gen tot repressie heeft ervaren omwille van zijn ste­un voor de bezetting. Er wer­den klacht­en tegen hem inge­di­end zon­der dat hij de mogelijkheid kreeg om te rea­geren. Grauls laat ons weten dat hem een ruil werd voorgesteld: men zou de klacht­en lat­en vallen als hij zijn kri­tiek tegen de rec­tor en ste­un voor de bezetting introk. Er werd hem ook aanger­aden om gewoon­weg uit de Raad te stap­pen. Hoewel Grauls hier niet van terugde­inst, is hij bang voor het effect op anderen. “Men zoekt mensen indi­vidueel. En mensen kri­j­gen op dat vlak schrik om hun nek nog uit te steken”, aldus Grauls.

Ook de bezetters heke­len het gebrek aan transparantie. Zo verk­laart Siska, een van de woord­vo­erders van de bezetting, lid van End Fos­sil: “Het was makke­lijk­er om met de pre­mier te spreken dan de rec­tor zelf.” Dit sen­ti­ment wordt gedeeld door Gent Stu­dents for Pales­tine: “Met iedere nieuwe ontwik­kel­ing bin­nen de bezetting, com­mu­niceerde de rec­tor met de pers in plaats van met ons.”

De ‘open dialoog’-houding van de rec­tor is er vol­gens Siska enkel gekomen wegens de druk die op hem werd gelegd vanu­it de beweg­ing en de media. Tegelijk vero­ordeelt ze de indruk dat de besliss­ing om de Israëlis­che ban­den te ver­breken een per­soon­lijk besliss­ing zou zijn, ter­wi­jl de druk van de beweg­ing, het uitein­delijke oordeel van de mensen­rech­t­en­com­missie en de Stad Gent erbuiten wor­den gelat­en.

En toen was het genoeg

Voor het inci­dent aan het rec­toraat was de rec­tor één keer uit­drukke­lijk defen­sief, toen hij zei dat “bew­erin­gen die inhouden dat de UGent mee betrokken is bij mensen­recht­en­schendin­gen” onge­grond zijn. Op 17 mei, na de actie aan het rec­toraat, sloeg de toon om. “Ern­stig van­dal­isme en mater­iële schade” waren toege­di­end. De rec­tor sprak ste­un uit voor mensen die fysiek of men­taal had­den gele­den en sloot zijn mail af met een bezorgde groet. 

In een gesprek met stu­den­ten werd duidelijk dat de rec­tor vond dat de secu­ri­ty gerecht­vaardigd was in de keuze om de poli­tie te con­tac­teren voor het hard­handig ver­wi­jderen van de stu­den­ten uit het rec­toraat. Daar­naast legde hij de nadruk op het belang van regels bij het pro­test­eren in een lib­erale democ­ra­tie.

Het was duidelijk dat de pro­test­erende stu­den­ten hier heel anders naar keken. “Zolang er een kolo­niale bezetting en een geno­cide aan de gang zijn, is protest mogelijk, gerecht­vaardigd en noodza­ke­lijk”, aldus Gent Stu­dents for Pales­tine. Aan­vanke­lijk beaamde de rec­tor de helft van de tijd zijn bezorgdheid over Gaza. Na het inci­dent aan het rec­toraat werd de g***cide nog maar twee keer ver­meld. Eén keer als mensen­recht­en­schendin­gen, één keer als “wat er in Gaza gebeurt”.

Op 4 juni was het geduld volledig op. Bemid­de­len werd na de opstap van Ben­had­dou “niet langer zin­vol en zelfs onmo­gelijk” verk­laard. In dezelfde mail werd aangekondigd dat exa­m­ens niet meer in het UFO kon­den door­gaan, door van­dal­isme, geweld en over­last. “De toe­ganke­lijkheid van het UFO werd nochtans alti­jd in acht genomen toen mensen acties plan­den”, klinkt het daarover bij de bezetters. 

Mannen met baarden

Begin juni werd door de uni­ver­siteit een een­z­i­jdig ver­zoekschrift inge­di­end bij de recht­bank. Die besliste dat het UFO niet ontru­imd moest wor­den. De rechter in graad van beroep oordeelde anders. Het arrest van het hof van beroep waarschuwde onder andere voor sek­sueel grensover­schri­j­dend gedrag en dief­stal. Ook werd er gewag gemaakt van “man­nen met baar­den die de stu­den­ten instruc­ties gaven”. Veel bezetters protes­teer­den anon­iem. De activis­ten die bij naam gek­end zijn, riskeren een dwang­som van 250 euro als ze in de toekomst opnieuw gebouwen van de UGent bezetten.

Siska benadrukt dat het geval van sek­sueel over­schri­j­dend gedrag is veroorza­akt door een indi­vidu dat niet bij de bezetting betrokken was, maar is bin­nenge­dron­gen: “Van zodra de organ­isaties achter de bezetting op de hoogte waren, is hier tijdig en cor­rect op inge­gaan in samen­werk­ing met de secu­ri­ty.”

Er werd gewag gemaakt van “man­nen met baar­den de stu­den­ten instruc­ties gaven”

Sinds het artikel van Veto gepub­liceerd werd, is er nog geen con­tact geweest tussen de demon­stran­ten en de UGent. “Maar ze zijn nog niet van ons af”, aldus Siska. Over verdere acties kon zij nog niets vertellen.