Breaking Bad: The Netflix Edition

Binge­watch­ing: leuk, tot het een prob­leem wordt voor jou en je fam­i­lie. Denk maar eens aan je wenende moed­er vol­gende keer dat je ‘Stranger Things’ in een keer uitk­ijkt. Binge­watchen is schadelijk voor jou en je omgev­ing. Bel naar 0800-BINGE, en praat erover. Maar waarom doen we het dan? Van­waar die ‘allez dan, nog eentje’-attitude, ter­wi­jl we de vol­gende dag een belan­grijke pre­sen­tatie moeten geven? En hoe kun­nen we zelf­con­t­role ontwikke­len?

Bingewatchen doe je met verstand

Er is een nieuwe soort con­sument in het land. Een con­sument die de tra­di­tionele tele­visie zeer bang maakt. Een con­sument die ervoor zorgt dat veel programma’s van VTM en Can­vas ook online te zien zijn. De ‘Binge­watch­er’, de ‘Couch Pota­to’, de ‘Net­flix­er’. Het is een ontwik­kel­ing die zich razend­snel geman­i­fes­teerd heeft en waaraan we niet meer kun­nen ontsnap­pen. Sinds wan­neer zijn series de nieuwe alco­hol? De neu­ro­bi­olo­gie probeert er een verk­lar­ing aan te kop­pe­len.

“Sinds wan­neer zijn series de nieuwe alco­hol?”

Neu­ro-econoom (geen idee dat die com­bi­natie bestond) Paul Zak zocht als een van de eersten uit wat het effect van een emo­tionele ver­haal­li­jn heeft op de herse­nen. Hij liet aan enkele proef­per­so­n­en een film­p­je zien over een jon­gen met ter­mi­nale kanker en hij merk­te dat achter­af een ver­hoging van zow­el het stresshormoon cor­ti­sol als oxy­tocine, een hor­moon dat onder andere te mak­en heeft met empathie, plaatsvond in de herse­nen. Na het ver­lat­en van de zaal kre­gen de proef­per­so­n­en de kans om geld te doneren voor een goed doel. Diege­nen met de hoog­ste cor­ti­sol- en oxy­tocinewaar­den bleken meer geneigd om geld te doneren. Dat heeft aange­toond dat we ook een empathis­che con­nec­tie kun­nen hebben met fic­tionele ver­halen.

 

Houden van haten

Ons brein is gecon­di­tion­eerd om te rea­geren op nieuwe prikkels in onze omgev­ing. Wan­neer de tele­visie dus aanstaat, zijn we meteen geneigd om onze aan­dacht erop te ves­ti­gen. Dat is evo­lu­tion­air bepaald, opdat we snel onze prooi kun­nen spot­ten. Voor ons zeer onpro­duc­tief dus. Behalve als je je tar­get van de avond wil spot­ten in je favori­et Over­poort­café. Of vogels spot­ten, ook een toffe bezigheid. Nor­maal neemt deze aan­dacht snel terug af, maar omdat er bin­nen televisieprogramma’s een con­stante opeen­vol­ging van licht­flit­sen, andere cam­er­a­hoeken etc. is, bli­jft onze aan­dacht iedere keer opnieuw op het scherm gericht.

Na ongeveer een half uurt­je kijken naar de avon­turen van Daen­erys en haar draak­jes heeft je herse­n­ac­tiviteit een shift gemaakt van het logis­che deel naar het eerder emo­tionele deel, waar­na er opi­at­en zoals endorfines wor­den vri­jgesteld. Deze zor­gen voor een gevoel van rust en tevre­den­heid. De endorfines vor­men ook de basis van ‘ver­slav­ing’ aan binge­watchen, aangezien opi­at­en bij de meeste ver­slavende gedragin­gen wel een rol spe­len. Je herse­nen zijn op dit moment in een soort van prim­i­tieve staat, waarin je herse­n­ac­tiviteit gere­duceerd is tot een min­i­mum. Dat heet ook wel automa­tis­che aan­dachtricht­ing. 

Deze vorm van aan­dacht wordt nadi­en afgewis­seld door gecon­troleerde aan­dacht, die iets meer herse­n­ac­tiviteit vereist. Dat gebeurt tij­dens de inter­es­san­tere en span­nen­dere scenes. Zow­el haat als liefde zor­gen ervoor dat je geboeid bli­jft. De amyg­dala in het brein lokt deze bei­de emoties uit. Geef maar toe, Game of Thrones was beter toen Jof­frey er nog was. Je wou hem zien ster­ven, maar dat maakt je gewoon een sadis­tis­che zak. Net als hem. Schat­tig. Kop­pel van het jaar. Lezertje+Joffrey4EVA.

Wan­neer je er uitein­delijk in slaagt om de tele­visie toch uit te schake­len, is er een plotse dal­ing in de hoeveel­heid posi­tieve hor­mo­nen, waar­door je een gevoel van leegte en ver­dri­et, gecom­bi­neerd met een ver­lies van energie voelt. Afkick­en, zo wordt dat ook wel genoemd. Laat het los, oké, Jof­frey is dood! Het heeft ons alle­maal gek­wetst, maar laat het los! Het is tijd om je lev­en te her­pakken, weer met wat lev­enslust leren opstaan. Ik weet dat je het kan, lief­ste lez­er. Je ziet hem en zijn sm-neigin­gen terug in de hel. Maar nu moet je verder.

Wat een studie uit Syra­cuse Uni­ver­si­ty wel heeft aange­toond, is dat het binge­watchen van een serie geen effect heeft op hoe de serie ont­van­gen wordt. Een slechte serie bli­jft dus een slechte serie, ook als je alles na elka­ar bek­ijkt. Op zich geen ver­rass­ing. Dezelfde studie toonde wel aan dat je volledig onder­dom­pe­len in een serie dezelfde vol­doen­ing geeft als andere vor­men van escapisme, ook daarom valt het effect te vergelijken met drugs en alco­hol, en spreekt men al snel van ‘ver­slavend gedrag’. Niet alle series zijn echter binge­able. Som­mige series – die met een iets zwaardere ver­haal­li­jn – hebben wat tijd nodig om te vert­eren. Het aspect ‘ontsnap­pen uit realiteit’ moet aan­wezig zijn om een serie binge­wor­thy te mak­en.

“Niet alle series zijn ‘binge­able’ ”

Binging doodt

Je kan je wel inbeelden dat binge­watch­ing niet goed is voor je gezond­heid. Ten eerste heb je het prob­leem van te lang stilzit­ten. Dat kan lei­den tot ver­schei­dene gezond­hei­d­sprob­le­men waaron­der dia­betes en hartziek­ten. Soms eens recht staan en stretchen kan al helpen. Daar­naast kan het lei­den tot anti­so­ci­aal gedrag. Heb jij ooit al een afspraak­je afgezegd om toch maar die vol­gende aflev­er­ing te kijken? Jij ver­schrikke­lijk mens. Dit is het toon­beeld van ver­slav­ing. Het kan ook anders: kom samen om naar series te kijken. Drink er een glaas­je bij. Praat over je crush op een van de per­son­ages. Drink er nog een glaas­je bij. Ah nee, dat is een andere soort ver­slav­ing. Mijn excus­es.

“Praat over je crush op een van de per­son­ages”

Nog een tragisch gevolg van te vaak en te lang naar een bepaalde serie kijken, is dat je min­der kan geni­eten van diezelfde serie. Dat komt door een fenomeen dat hedo­nis­tis­che adap­tatie heet. De naam verk­laart het al: we wen­nen aan ons eigen hedo­nisme. Net als wan­neer je ein­delijk die nieuwe iPhone koopt na een jaar sparen, en twee weken lat­er ermee smi­jt alsof het een ten­nis­bal is. Ook het genot van antic­i­patie is afwezig. Wij houden wel van een beet­je teasen. Knipoog.