Boomer survival gids: cringe

In onze queeste om de mas­sa over cringe te onder­wi­jzen, lijkt een woord­je uit­leg een goed begin; wat is cringe? Dit is uitein­delijk een serieus weten­schap­pelijk artikel, dus een defin­i­tie zoeken is pri­mor­diaal. Het sum­mum van de Ned­er­landse taal, de Dikke Van Dale, toont alvast zijn nut. Vol­gens Big D staat crin­gen namelijk gelijk aan “ineenkrimpen van schaamte” of “informeel de kriebels kri­j­gen”. Is deze defin­i­tie een beet­je cringey? Absolu­ut. Net zoals dit artikel overi­gens, maar het duidt wel het cen­trale con­cept aan van cringe: de plaatsver­van­gende schaamte. 

Types cringe

Waarom ervaren we in hemel­snaam cringe en voe­len we ons zo begaan met de per­soon waarmee we crin­gen? Zijn we werke­lijk zo’n won­der van socia­biliteit dat we ons om de haverk­lap inleven in ander­mans sit­u­atie? Jazek­er, mensen zijn nu een­maal sociale wezens en empathie is vaak heel automa­tisch. Denk maar terug aan die keer dat de kleinkinderen in een rebelse bui op Agalev stem­den: gruwelijk gewoon. We cat­e­goris­eren dit als com­pas­sionele cringe. Je cringet omdat je een zekere verbin­te­nis voelt met de ander en je je ermee iden­ti­ficeert. Een andere vorm van cringe is een stuk gemen­er, en komt uit de tegen­overgestelde hoek: cringe die gericht is naar iemand. Dit keer cringe je niet omdat je je iden­ti­ficeert, maar net omdat je jezelf zo ver mogelijk wilt dis­tan­tiëren van de sit­u­atie: “Hoe­zo kan mijn kleinkind zo lelijk zin­gen op het schoolfeest. Gelukkig ben ik dat niet. Hé gas­ten, kijk hoe cringe.” Noem het leed­ver­maak of ego­mas­tur­batie, het idee bli­jft het­zelfde. Je ervaart een zeldza­am, vol­strekt per­fect moment waarin je gelukkig bent om jezelf, en niet die cringey ander, te zijn.

Cringe safari

Van de the­o­rie naar de prak­tijk; gepakt en geza­kt met deze nieuwe ken­nis zoeken we cringe op in het wild. Waar kan u, ent­hou­si­aste boomer jij, cringe vin­den? Een onu­it­put­telijke bron aan schaamte en cringe is natu­urlijk Face­book. Deze Ierse techgi­gant is dé ont­moet­ingsplaats bij uit­stek om andere bejaar­den te zien ful­mineren tegen alles wat ze niet begri­jpen en vreemd vin­den. Je vin­dt er het casu­al racism van tante Lin­da vre­de­vol samen­leven met de “ewa drerrie” van Ben­jamin Dalle. Benad­er deze spec­i­mens op eigen risi­co, een ruggen­graat kan op uw leefti­jd maar zoveel rillin­gen van plaatsver­van­gende schaamte aan! De gevaar­lijk­ste cringevari­ant bli­jft echter zon­der twi­jfel jezelf. Geen enkele cringe-ervar­ing zul je ooit zo rijke­lijk en gede­tailleerd beleven als diegene waar je mid­denin stond. Je zal in de toekomst nog jaren­lang kun­nen geni­eten van de tragikome­die die zich elke avond afspeelt in je eigen­ste late night privécin­e­ma genaamd ‘mijn achter­lijke brein’.