Oorspronkelijk gepubliceerd op 2/03/2020 – 7:35 door Collin Cardon
Dit artikel werdt oorpronkelijk gepubliceerd op de oude Schamper site. Toen deze uit gebruik werd genomen, werden alle artikels overgezet.
Blauwe wezentjes zijn niet meer weg te denken uit onze entertainmentsector. Maar zijn de Smurfen en de Na’vi uit James Camerons ‘Avatar’ wel zo verschillend als men zou denken?
Wie zowel bekend is met de smurfen als met de Na’vi ziet automatisch vele gelijkenissen: ten eerste hebben ze allebei een blauwe huidskleur, terwijl personen met een andere huidskleur worden gezien als een bedreiging: mensen op Pandora, of Zwarte Smurfen (‘Kuifje in Afrika’ lijkt politiek correct in vergelijking met die eugenetische parel). Ten tweede leven ze allebei in natuurlijke constructies: grote bomen en paddenstoelen. Hun relatie met de natuur is dan ook cruciaal. Ten slotte leven ze alle drie onder leiding van een wijzere vader- en/of moederfiguur. Te veel gelijkenissen om te kunnen spreken van toeval.
James Cameron, Saweron, Conquerederon
Maar hoe kunnen deze twee volkeren verbonden zijn? Om dit uit te maken moeten we ze eerst plaatsen in tijd en ruimte. Cameron maakt het ons niet te moeilijk: in de film zelf wordt vermeld dat ze zich bevinden op Pandora, de vijfde maan van de gasplaneet Polyphemus in het jaar 2154. Aangezien deze planeet ontdekt is tussen 2050 en 2077, gaf dat de ideologische nazaten van Pizarro en Cortés, oftewel de Homo explorandus, genoeg tijd om een basis op te bouwen, de plaatselijke rijkdommen te monopoliseren en een explosieve relatie op te bouwen met de Na’vi. Het enige dat lijkt te ontbreken voor een tweede versie van Thanksgiving is een opgevulde kalkoen.
Het enige dat lijkt te ontbreken voor een tweede versie van Thanksgiving is een opgevulde kalkoen.
Something old, something blue
Het enige dat moeilijker is dan de vorming van een federale regering is de plaatsing van de Smurfen in tijd en ruimte. In een onsmurfelijk lange zoektocht in het strippatrimonium heb ik empirisch bewijs gevonden dat teruggaat tot 1959: de stripboeken. Hierin vond ik drie albums die de Smurfen temporeel kaderen: ten eerste is er Doktersmurf, die een stethoscoop gebruikt in het gelijknamige album. Dat instrument werd pas werd uitgevonden in 1816: ons vroegst mogelijke jaartal waarin Smurfen bestonden. Maar dit kan nog beter. In het tweede album, ‘De Smurfin’, zien we hoe Gargamel zelf een Smurf maakt, wat kennis verondersteld van genetische modificatie, dat pas sinds de jaren ’70 bestaat. Maar de echte kerst op de taart? Album 22, ‘Alles smurft vanzelf’. Hierin creëert Knutselsmurf robots die door chemische reacties plots een artificiële intelligentie ontwikkelen en de lokale smurfenbevolking onderwerpen. Aangezien zelfs op Pandora zulke geavanceerde AI niet voorkomt, kunnen de Smurfen niet anders dan afstammen van de Na’vi, en dit kan enkel als de Smurfen zich bevinden op Pandora.
Darwins natte droom
Er mist enkel nog een verklaring voor het verschil in lengte van deze twee volkjes. Het antwoord is verrassend simpel: aangezien ze opgejaagd worden door mensen, die op het einde van de film dan wel verdwenen zijn maar altijd kunnen terugkeren, helpt een kleinere vorm de blauwe creaturen zich te verstoppen van menselijke dreigingen. Natuurlijke selectie op zijn best. Aangezien de rest van de wereld middeleeuws lijkt, is er dan ook geen enkele andere mogelijkheid dan een nucleaire apocalyps die beide volkeren terugstuurde naar middeleeuwse omstandigheden, zei het met beperkte overgebleven kennis bij de Smurfen en Gargamel. Kennelijk hebben de mensen daarin een blauwtje gelopen.