Als een vlieg in het web

We verk­eren alle­maal in de veron­der­stelling dat wij diege­nen zijn die argeloos rondzw­even en sur­fen op het web en gebruik mak­en van zijn vele gratis dien­sten. Maar wat als we niet enkel gebruik­ers zijn, maar ook gebruikt wor­den? Wat als we maar sim­pele vlieg­jes zijn in een gigan­tisch web en we elk moment gegrepen kun­nen wor­den met het oog op onze per­soon­lijke infor­matie? Tegen deze con­stante bedreig­ing kan het vlieg­je slechts op één wapen reke­nen: pri­va­cy-instellin­gen. Iro­nisch genoeg bieden de vele parasi­eten in het web door­gaans zelf deze bescherming aan. Vrien­delijk, toch?

‘t Zijn allemaal parasieten, meneer

Zon­der dat we het besef­fen kruipen er kleine parasi­eten rond ons heen in het web waarop we ons begeven. Deze dien­sten cam­ou­fleren zich via hun vrien­delijkheid en effi­ciënte beloftes, maar zijn er enkel op uit ons zo veel mogelijk infor­matie te ont­fut­se­len. Sla­gen ze er niet in om vol­doende infor­matie bin­nen te halen, dan is voor veel van deze parasi­eten het einde van het lev­enslicht snel in zicht.

Dagelijks ont­dekken we appa­rat­en die infor­matie aan ons blijken te ont­trekken. De ronde robot­stofzuigers waarop je huis­dieren graag een lift nemen? Die teke­nen een grond­plan van je huis uit ter­wi­jl je erop staat te kijken. Het fluffy kinder­speel­go­ed van je kleine neef­je of nicht­je? Het traceert hun doen en lat­en en zal nog voor Tante Peg­gy hun eerste woord­jes horen. Of ze ook de kwaliteit van het babyge­brabbel beo­orde­len, is nog onduidelijk.

Verder zijn er nog weten­schap­pers die bericht­en over ver­bor­gen afluis­ter­ap­pa­ratu­ur bij bepaalde types van smart-tv’s. Deze ake­lige onthulling legt een onge­makke­lijke waarheid bloot over het intel­lectuele ver­mo­gen van een parasi­et die zich man­i­fes­teert als het toekom­stige grote avond­verti­er van de werk­ende mens. In 2015 was deze par­a­siterende elek­tron­i­ca al over een kwart van de Bel­gis­che gezin­nen ver­spreid. De verwachtin­gen zijn dat de totale groei van het aan­tal smart-tv’s enkel nog zal toen­e­men, eve­nals de werkkracht van deze parasi­eten.

Een opval­lende term die vaak opduikt in de vele onder­zoeken naar deze sluwe dien­sten is ‘smart’. De infor­matiezuigende capaciteit is immers vaak gelinkt aan de intel­li­gen­tie van de parasi­et in kwest­ie. Het ake­lige is dat hoe meer de parasi­et te weten komt over zijn omgev­ing, des te beter hij zich cam­ou­fleren kan door zijn onwe­tende gast-organ­isme meer effi­ciënte dien­sten op maat aan te bieden. Nog beter gecam­ou­fleerd dan een kameleon, sluipen veel parasi­eten ons lev­en bin­nen. Deze superieure cam­ou­flage kan werke­lijk als een vorm van intel­li­gen­tie beschouwd wor­den.

Nog niet over­tu­igd dat het in je lev­en kri­oelt van deze par­a­sitaire organ­is­men? Ook aloude dien­sten zijn inmid­dels geïn­fecteerd ger­aakt en snakken naar infor­matie alsof (nee, omdat!) hun lev­en ervan afhangt. Grotere parasi­eten zoals groot­waren­huizen reg­istr­eren nauwkeurig al je aankopen en je patroon doorheen het nauwkeurig opgestelde dool­hof dat de winkel­rekken vor­men. Ont­dek je er gratis wifi en ver­keer je in de veron­der­stelling dat jij par­a­siteert op hun datanetwerk? Ze zouden bij­na dom zijn je sur­fge­drag niet bij te houden. Maar elk par­a­sitair gedrag is vergeven en ver­geten wan­neer je de week erna een kort­ings­bon ont­vangt voor een prod­uct dat je in je kar had gelegd, maar na hevige twi­jfel toch weer in het rek had geplaatst. Of er plots een twee-kopen-één-gratis-actie voor het prod­uct dat je zag op een affiche in het sta­tion ver­schi­jnt. Zou het reclame­bord je dan toch hebben zien staren?

Eén gelijke­nis hebben al deze parasi­eten. Ze hebben alle­maal hun wor­tels in het wereld­wi­jde web.

Het parasitaire darmstelsel

Toegegeven, wie vin­dt parasi­eten met een aardig gedrag die je lev­en effi­ciën­ter mak­en nu niet aan­ge­naam? En vergeet niet, je hoeft er niet eens voor te betal­en! De beste parasi­eten teren op je zon­der dat je ernaar hoeft te vra­gen. Je betaalt gewoon door te lev­en, en je te lat­en par­a­siteren. 

Een sterk­te van de parasi­eten is dat ze er zelden alleen voor staan. Via hun ten­takels in het wereld­wi­jde web delen ze met elka­ar ver­wor­ven informatie.Via tal­loze data­han­de­laren, die verza­melpun­ten vor­men van enorme hoeveel­he­den gecol­lecteerde data, verkopen parasi­eten hun vers opge­zo­gen infor­matie aan de hoog­ste bieder. Je ‘fam­i­lie­selfie’ aan de Spaanse kust is plots niet zo onschuldig meer. De kans is groot dat je slimme tele­foon zo vrien­delijk was om de locatie van de self­ie toe te voe­gen aan de meta­da­ta die bij de foto horen. Vrolijk in het zon­net­je en trots op de blote bier­buik van je papa, plaats je de foto op alle kanalen die je per­son­al brand ten­toon­stellen. Je uploadt de foto en ongevraagd starten ook de meta­da­ta een grote reis doorheen het grote onzicht­bare web. Het fijn­ste aan de reis is dat de duur en bestem­ming onbek­end zijn. Tussen­stops bij meerdere data­han­de­laren zijn voor­spel­baar, maar niets is zek­er. Een eindbestem­ming, of een eigen inbreng over de reis van jóúw data is al hele­maal wish­ful think­ing. Jouw data reizen ook nooit alleen, of kun­nen zich opsplit­sen en ver­schil­lende wegen afleggen. Kopiëren, plakken, split­sen, aan­passen, samen­voe­gen… Er is geen trans­for­matie die je self­ie niet zal onder­gaan om een zo passend mogelijk patroon te vin­den in je lev­en.

Sci­encefic­tion? Helaas niet. Appli­caties gaande van grote social medi­a­bedri­jven tot de zak­lamp-app op je gsm verza­me­len, zon­der dat je het weet, infor­matie over je doen en lat­en. Naast het verkri­j­gen van nauwkeurige gebruik­ers­da­ta begin­nen ze ook onmid­del­lijk adver­ten­ties te tonen en weten ze welke apps je geïn­stalleerd hebt. Extreem nauwkeurige gebruik­ers­gegevens zijn een goud­mi­jn voor adver­teerders en tal­loze studiebu­reaus die er achter je rug om graag grof geld voor geven.

Ik hoef geen onzichtbaarheidsmantel

Ervan uit­gaande dat je maar een klein vlieg­je bent, omringd door veel andere inter­es­sante vlieg­jes in een gigan­tisch web; waarom zou jij er wor­den uit­gepikt?

Het is het ver­haal van de bul­trug en het krill. De parasi­eten zijn zodanig groot dat ze heel veel kleine vlieg­jes zoals jou tegelijk kun­nen ver­w­erken. Je locatie kun­nen ze gebruiken om de piz­za­za­ak om de hoek ervan te ver­wit­ti­gen dat je soms wel zin hebt in een mid­night snack, hoewel je meestal naar de fritu­ur twee strat­en verder gaat. De locatieda­ta vertellen verder ook het ver­haal waar je recent mee naar de dok­ter ging. Als parasi­eten deze infor­matie kop­pe­len aan je zoekop­dracht over de morn­ing-after­pil, is een con­clusie niet ver­af. Al dacht­en jul­lie met z’n tweet­jes te zijn, tal­loze parasi­eten glu­ur­den vol plezi­er mee. Al die kleine stuk­jes data, afkom­stig uit alle hoeken van het web, wor­den gebun­deld en verkocht door data­han­de­laren. Die proberen zo uit te zoeken wie je bent, wat je doet en wat je wil. Op deze ver­lan­gens spe­len de parasi­eten dan ver­vol­gens in door die infor­matie te ver­w­erken in hun cam­ou­flage en doen ze zich voor als dien­sten die je het lev­en gemakke­lijk­er kun­nen mak­en.

Opgegeten en verteerd

Ook al kan je proberen om zoveel mogelijk parasi­eten van je af te schud­den en je leefomgev­ing te saneren van de tal­loze ten­takels naar het wijde web, het zal enkel de hoeveel­heid data ver­min­deren. Er bestaat geen won­der­mid­del tegen deze vele gevaren van het web. Iedereen in bez­it van een simkaart, een fit­nesstrack­er of zelfs maar een bankreken­ing, is al lang vergewikkeld in een per­soon­lijke cocon op het grote web. Hoe meer parasi­eten in je lev­en, hoe omvan­grijk­er deze cocon. Inter­netbedri­jf­jes ver­lekkeren er zich om.

Je beste vriend is waarschi­jn­lijk nu al een robot! Geef toe, tegen wie praat je het meest? Je vrien­den of een blauwe reus? Face­book is je dier­baarste vriend. Elk ver­haal kun je er kwi­jt, alti­jd een luis­terend oor en hij vertelt je enkel iets over onder­w­er­pen die je echt inter­esseren. Nog beter dan je andere vrien­den weet deze blauwe reus op wie je stiekem toch een crush hebt, wan­neer je exact ver­liefd werd en hoe dicht je bij een depressie bent. Welke de vele mogelijkhe­den zijn van die data, is deels nog onont­gonnen gebied. Eén zek­er­heid is er: je staat samen met je diep­ste geheimen te koop.

1. Plak je cam­era en micro af. Post-its zijn voor ama­teurs, duct tape is the way to go. Twee lagen.

2. Maak een hoed­je van foliepa­pi­er en zet het op je kop tij­dens het sur­fen. Dat beschermt tegen de stral­ing en aliens.

3. Voeg geen mensen toe die je niet kent.

4. Gebruik TOR om op het dark web te browsen. Dan kan je drugs en wapens kopen.

5. In geval van onzek­er­heid, trek de stekker uit.

6. Steek je gsm in de micro­golf als je privége­sprekken wilt voeren. Niet aanzetten uit­er­aard. Edward Snow­den doet dat ook.

7. Niet vertrouwen als je com­put­er zegt dat je hem niet mag afs­luiten. Dat is een virus!

8. Vertrouw geen mooie meis­jes uit je buurt. Ze willen geen seks met jou!

9. Incog­nit­o­modus beschermt enkel tegen je moed­er.

10. It’s all fun and games until the CIA par­ty van arrives.