Alles begint met een groet

Het is zek­er geen absolu­ut gegeven dat jon­gens onder­ling nooit ofte nim­mer meer dan een hand zullen geven op vriend­schap­pelijk niveau, zek­er niet. Ik zie het elke dag gebeuren dat man­nen elka­ar een bro hug geven of zelfs zo’n lieflijk kus­je op de wang. Ik doe het zelf ook regel­matig. Als je echter naar de algemene gang van zak­en kijkt, zal je zien dat er nog steeds een grote kloof is tussen de fysieke nabi­jheid van man­nen en vrouwen bij – hoe banaal – een begroet­ing.

Je kan je natu­urlijk afvra­gen of dit nu zozeer een prob­leem is of niet. Ik denk dat er in ieder geval een kiem van een prob­leem in schuilt. En wel hierom: we lev­en in een wereld waar fysieke nabi­jheid tussen man­nen onder­ling ervaren wordt, door man­nen en ook door anderen, als een scrupule. Riskeer je daarin geen cul­tu­ur te kweken die de mogelijkheid tot het vri­juit ervaren van emoties door man­nen inhibeert? Een mond­vol, dus laat mij dit even ver­helderen.

De status van de knuffel

Begroetin­gen vin­den plaats vol­gens een hiërar­chisch principe. Grof gesteld zal je iemand die je niet kent of mis­pri­jst een hand geven, zon­der meer. Iemand die je al wat beter kent, of een per­soon met wie je het goed voor hebt, zal je begroeten door een hand te schud­den, maar met wat meer geste en com­mu­ni­catie.

Een knuffel is meer dan een begroet­ing

Je kent het wel: goed­lachse smalltalk op ver­baal niveau, maar ook non-ver­bale infor­matie, zoals in de ogen te kijken, glim­lachen en zelfs door een uitn­odi­gende sfeer uit te stralen aan de hand van de open­heid van je pos­tu­ur. Bij lang­durige, hechte vriend­schap­pen zal je vanzelf­sprek­end vak­er fysieke affec­tie gewaar­wor­den, alhoewel die nog steeds vrij sub­tiel kan zijn van per­soon tot per­soon. 

Wat betre­ft die knuffel, daar komen we natu­urlijk in dubieuzere gebieden terecht. Een knuffel is namelijk meer dan een begroet­ing. Het is ook een ten­toon­sprei­d­ing van appre­ci­atie, een beves­tig­ing van vriend­schap en – miss­chien wel essen­tiëler dan al het voorge­noemde – een van de weinige betekenisvolle mid­de­len die wij mensen ken­nen dat een ander kan troost­en in tij­den van onge­mak en ver­lies.

Voed­sel en emo­tion­eel welz­i­jn zijn even­waardi­ge basis­be­hoeften

Die knuffel lijkt echter, grosso modo, evi­den­ter te zijn voor meis­jes dan voor jon­gens. De rede­nen hier­voor zijn niet zo onbe­gri­jpelijk. We lev­en immers nog steeds in een wereld waar de man het niet alleen enorm moeil­ijk heeft met het uiten van emoties, maar ook een wereld waarin die emoties, als ze dan geuit wor­den, niet even serieus wor­den genomen als bij vrouwen. De term ‘ver­man jezelf’ zegt genoeg.

De knuffel die een man aan een ander zal geven, heeft een spe­ciale waarde. Het lijkt alsof ze er zuiniger mee zijn. Ze gebruiken het onder­ling exclusiev­er voor intensere emoties. Op zich niet echt een prob­leem, ware het niet dat een knuffel en de vanzelf­sprek­end­heid die ermee gepaard zou moeten gaan, niet-vanzelf­sprek­end is in een cul­tu­ur van schaamte en afwi­jz­ing van man­nelijke emotiebelev­ing.

(On)aangeleerd gedrag

Zoals kinderen hun erwt­jes en wortelt­jes moeten leren ope­ten, zo ook zou men hun moeten leren com­mu­niceren over hun emoties. Voed­sel en emo­tion­eel welz­i­jn zijn namelijk even­waardi­ge basis­be­hoeften, durf ik te stellen. Maar zow­el man­nen als vrouwen kun­nen moeil­ijk emoties ver­wo­or­den. 

Fysieke nabi­jheid is geen sociale vanzelf­sprek­end­heid voor man­nen

Het onder woor­den bren­gen van onze emo­tionele toe­s­tand is ongelooflijk moeil­ijk, en vereist veel empathis­che intuïtie en vaardighe­den van de luis­ter­aar. De sprek­er moet ook in staat zijn die com­plexe, emo­tionele con­cepten ver­wo­ord te kri­j­gen.

Het com­mu­ni­catieve prob­leem van taal is echter geen onoverkomelijke drem­pel. Vaak zijn woor­den niet per se nodig. Je herkent de sit­u­atie waarschi­jn­lijk wel waarin je uit­geteld en emo­tion­eel gedraineerd je beste vriend(in) sim­pel­weg in de armen valt, tra­nen met tuiten huilend (of niet, wat deels mijn punt is). De fysieke nabi­jheid en die onver­mur­w­bare accep­tatie ver­tal­en zich als een alom­vat­tend schild. Je voelt je opgelucht en veilig, en de prob­le­men kun­nen we lat­er wel oplossen.

Die vri­jwillige open­heid is echter iets waarmee men geso­cialiseerd moet wor­den. Het moet als qua­si nor­maal wor­den ervaren en al van kinds­been af als val­a­bele optie aan­geleerd wor­den. Dit is nog te weinig het geval. Net dáár zit het prob­leem: fysieke nabi­jheid is geen sociale vanzelf­sprek­end­heid voor man­nen.

Boys should cry

The dev­il is in the details, zegt men wel eens. Zo ook in dit geval. Als we jon­gens niet eens kun­nen aan­leren dat een knuffel geen toon­beeld van zwak­te is, hoe kun­nen we dan verwacht­en dat we ooit voor­bij dat aloude, achter­lijke gedoe van ‘boys don’t cry’ zullen evolueren?

Zoals ik in het begin reeds ver­meldde: ik zie veran­derin­gen, in selec­tieve delen van mijn per­soon­lijke, sociale kring. Maar nog te veel jon­gens en man­nen zit­ten geboeid door het stig­ma van ‘de harde man’ en dat mag sti­laan aan zijn einde begin­nen te komen. De zelf­mo­ord­ci­jfers zijn nog steeds véél te hoog voor man­nen, deels omdat ze niet kun­nen spreken over emoties en ook geen fysieke gebor­gen­heid kun­nen verwacht­en. Niet alles is mind over mat­ter. Soms moet de mind eens buiten beschouwing gelat­en wor­den en moet je eens een knuffel dur­ven te geven.

Dus laat ons begin­nen bij het begin: bij een groet.