Afrobeats is geen niche

Opkomend genre

Het ver­haal van afrobeats begint in de jaren 60 in West-Afri­ka. Fela Kuti, de dri­jvende kracht achter het genre, com­bi­neerde jazz, funk en tra­di­tionele Yorubaanse muziek tot een unieke mix van groovy melodieën en maatschap­pijkri­tiek. Hij noemde zijn cre­atie afrobeat (zon­der ‘s’). Zijn lied­jes gaf hij een eigen draai door er muziek­tech­nieken zoals impro­visatie, vraag-en-antwo­ord en korte, rit­mis­che zin­nen in te inte­gr­eren. Naast muzikant was Kuti ook een poli­tieke activist. Hij gebruik­te zijn muziek dan ook om poli­tieke bood­schap­pen uit te dra­gen. Zijn lied­jes uiten voor­namelijk kri­tiek op het neokolo­nial­isme, cor­rup­tie en sociale ongelijkheid in zijn land.

In de jaren 90 kreeg afrobeat een nieuw jas­je. Met invloe­den van hiphop, r&b en elek­tro­n­is­che muziek werd het genre omge­toverd tot afrobeats (met ‘s’ dit keer). Kuti’s funk- en jazzele­menten maak­ten plaats voor dans­bare melodieën, catchy hooks en auto­tune. Dankz­ij arti­esten zoals Bur­na Boy, Wiz­kid en Davi­do groei­de de pop­u­lar­iteit van het genre wereld­wi­jd en leerde ook het grote pub­liek afrobeats ken­nen.

‘Afrobeats’ is geen alle­som­vat­tend begrip voor muziek uit Afri­ka

Van­daag de dag wordt het genre vooral gedom­i­neerd door Britse en Amerikaanse arti­esten zoals Tems, Yemi Alade en Bur­na Boy, die wereld­wi­jd hoog in de hitli­jsten staan. Ook dichter bij huis zien we arti­esten zoals Fren­na met de dag aan pop­u­lar­iteit win­nen. Afrobeats is over­al. Van clubs tot Tik­Tok, van fes­ti­vals tot de Gram­my’s, waar het genre nu de cat­e­gorie van ‘Best African Music Per­for­mance’ overneemt. 

‘Afrobeats’ is geen alle­som­vat­tend begrip voor muziek uit Afri­ka, maar toch wor­den Afrikaanse arti­esten onder de noe­mer ‘afrobeats’ geplaatst, wat alle diver­siteit bin­nen de muziek van Afrikaanse arti­esten teni­et­doet. Het reduceert Afrikaanse muziek tot één genre, maar wat is ‘Afrikaans’? Er zijn 54 ver­schil­lende lan­den in Afri­ka, met elk een eigen taal, cul­tu­ur en dus ook muziek.

Grammy’s of ‘Scammy’s’?

The Record­ing Acad­e­my is de organ­isatie achter de Gram­my’s. De leden zijn mensen uit de muziekin­dus­trie, zoals arti­esten, pro­duc­ers, song­writ­ers, maar ook platen­fir­ma’s. Anders dan bij de meeste award­shows, waar­bij het pub­liek stemt, stem­men er bij de Grammy’s ongeveer 11.000 leden uit de muziekin­dus­trie. Elk jaar kun­nen leden num­mers, albums en video­clips inzen­den die vol­gens hen in aan­merk­ing komen. Ver­vol­gens wordt er een screen­ing gedaan door ‘experten’ om te zor­gen dat de inzendin­gen in de juiste cat­e­gorie belanden. Over wie deze experten zijn, of wat hun kwal­i­fi­caties zijn, is er weinig infor­matie te vin­den. De leden stem­men hier­na twee keer: eerst voor de offi­ciële nom­i­naties en een tweede keer voor de win­naars. Daar­naast is er een spe­ciale nom­i­natiecom­missie voor bepaalde cat­e­gorieën, waar­bij leden die actief zijn in dat genre de eind­nom­i­naties bepalen. Opnieuw geeft het bestu­ur van de Grammy’s hier bit­ter weinig infor­matie over vrij. Voor­gaande jaren kwam er veel kri­tiek op deze pro­ce­dure. Som­mige arti­esten en fans vin­den dat het sys­teem ‘main­stream acts’ bevoor­recht. Anderen bew­eren dan weer dat gen­re­spec­i­fieke cat­e­gorieën niet alti­jd de ware diver­siteit van muziek weer­spiege­len.

Is elk genre wereldmuziek?

Bij de Grammy’s zijn er drie titels waar afrobeat­sar­ti­esten kans mak­en op een over­win­ning: ‘Best African Music Per­for­mance’ (een titel die pas een jaar bestaat), ‘Best Glob­al Music Album’ en ‘Best Glob­al Music Per­for­mance’. Boven­di­en vallen deze drie titels samen in de cat­e­gorie ‘Latin, Glob­al, Reg­gae & New Age, Ambi­ent or Chant’. Deze cat­e­gorie balt dus ver­schil­lende gen­res uit ver­schil­lende wereld­de­len samen.

Als we muziek puur geografisch bek­ijken, is dan niet elk genre in wezen ‘wereld­muziek’?

Daar­naast is het niet duidelijk wat ‘Glob­al Music’ eigen­lijk betekent. Als we muziek puur geografisch bek­ijken, is dan niet elk genre in wezen ‘wereld­muziek’? De term werd oor­spronke­lijk in 1987 in het Verenigd Koninkrijk bedacht om muziek van niet-west­erse arti­esten te pro­moten. In 1992 intro­duceer­den de Grammy’s de titel ‘Best World Music Album’, maar sinds­di­en is de beteke­nis en het gebruik van de term steeds con­tro­ver­siëler. Van­daag de dag vin­den veel mensen de term juist prob­lema­tisch.

Wereld­muziek heeft de con­no­tatie aangenomen van tra­di­tionele, ’trib­ale’ of ‘etnis­che’ gelu­iden die afwijken van wat we in het West­en horen. De Grammy’s behan­de­len west­erse muziek alsof het breed en ingewikkeld genoeg is om er meerdere cat­e­gorieën en tien­tallen titels aan te wij­den, ter­wi­jl wereld­muziek gela­beld bli­jft als prim­i­tief, onge­or­gan­iseerd en niet gea­vanceerd genoeg om meer ruimte en erken­ning te kri­j­gen. Iro­nisch genoeg is de cat­e­gorie ‘wereld­muziek’ de enige waarin meer dan 89,2% van de wereld­bevolk­ing − verte­gen­wo­ordigd door arti­esten die geen Engels of Spaans spreken − über­haupt een kleine kans heeft om erken­ning van de Record­ing Acad­e­my te kri­j­gen. Tegelijk­er­ti­jd bli­jven de vier meest pres­tigieuze Gram­my’s, de ‘Big Four’ (waaron­der ‘Best New Artist’ en ‘Album of the Year’), vri­jwel exclusief gere­serveerd voor west­erse muziek.

Welke verk­lar­ing de Record­ing Acad­e­my er ook voor geeft, uitein­delijk zorgt deze indel­ing ervoor dat niet-west­erse arti­esten niet de kans kri­j­gen om uit het hok­je van dit genre te breken.