Oorspronkelijk gepubliceerd op 19/03/2023 – 10:03 door Pieter Beirens
Dit artikel werdt oorpronkelijk gepubliceerd op de oude Schamper site. Toen deze uit gebruik werd genomen, werden alle artikels overgezet.
De al dan niet moreel verwerpelijke trend van true crime en onlineforadetectives wordt al decennia gevoed door een specifieke, schijnbaar onuitputbare goudmijn: De Bende van Nijvel, plegers van een reeks gewelddadige overvallen die het land destijds in hun greep hielden en die nog steeds op vrije voeten zijn. Voor een hele generatie Belgen, althans voor hen die hun tijd niet spenderen met het zoeken naar hoogbejaarde misdadigers, lijkt het Bendeverhaal vooral een stuk geschiedenis dat weinig met hun leefwereld te maken heeft. Daar brengt ‘1985’ echter verandering in. Hoewel de serie zich vooral toespitst op de interne politiek en corruptie binnen wijlen de Rijkswacht, brengen de korte re-enactments van de overvallen en het geweld zowel de angst als de chaos op fascinerende en gruwelijke wijze tot leven.
Ideaal voor elke truecrimefetisjist wiens honger maar niet gestild kan worden
De serie focust op twee perspectieven (eigenlijk drie, maar het wilde studentenleven van een piratenradio-DJ laten we hier even buiten beschouwing), elk van een jongeman die bij de Rijkswacht wilt. De een belandt in een corrupt en moordlustig netwerk van extreemrechtse Rijkswachters, de ander tracht dan weer de Bende op te sporen (spoiler: dat botst een beetje). Nu, een serie over (het oplossen van) een misdrijf dat nog niet opgelost is, hoe maak je die? Wel, door het meeste gewoon te verzinnen, zo blijkt. ‘1985’ is namelijk geen documentaire, maar een fictiereeks die echte gebeurtenissen incorporeert. Daar is de serie zeer duidelijk in, en zo vermijdt ze tevens de val van series als ‘The crown’, of dichter bij huis, ‘Albert II’. Voor die laatste moesten ze het concept ‘historische krijtlijnen’ verzinnen om zichzelf in te dekken tegen het feit dat veel delen van de serie gewoonweg niet gebeurd zijn.
Door elke aflevering te beginnen met de duiding dat de serie fictief is, en ze te eindigen met een overzicht van de waargebeurde feiten, blijft de kijker geïnteresseerd in het verleden. Om feit van fictie te onderscheiden biedt VRT NWS met Dirk Leestmans ook wekelijks een uiteenzetting van de echte context achter de gebeurtenissen in de serie: ideaal voor elke truecrimefetisjist wiens honger maar niet gestild kan worden. Zonder zekerheid over het echte verhaal van de Bende van Nijvel, biedt ‘1985’ dus het beste alternatief: de echte gebeurtenissen aan elkaar lijmen met fictie. Zo wekken ze interesse in de zaak, maar kunnen ze toch een verhaal schetsen.