Vervolg: De uitspraken van Nathan Cofnas onder de loep


Door

Archief

Net voor de paasvakantie, op 2 april, gaf Nathan Cofnas een lezing georganiseerd door de studentenvereniging KVHV. Wat vertelde hij daar allemaal? Was dat allemaal wel waar? Twee willekeurige standpunten die door de omstreden wetenschapsfilosoof werden ingenomen worden hier gefactcheckt.

Oor­spronke­lijk gepub­liceerd op 24/05/2026 – 8:38 door Ege Tok­man­Madeleine Cosse­men­tJu­lian DamsJu­niper Van Huy­ck­Ti­na Mor­thi­er

Dit artikel werdt oor­pronke­lijk gepub­liceerd op de oude Scham­per site. Toen deze uit gebruik werd genomen, wer­den alle artikels overgezet.

Dit artikel bouwt verder op een eerder artikel. Lees het hier.

 

4. Zorgt de zogenaamde race gap ervoor dat Afro-Amerikanen oververtegenwoordigd zijn in Amerikaanse gevangenissen?

Uit de vol­gens Cof­nas “sta­biele kloof in het gemid­delde IQ” tussen witte Amerika­nen en Afro-Amerika­nen zou vol­gen dat zwarte mensen genetisch bepaald zijn om pro­por­tion­eel meer mis­dri­jven te ple­gen dan witte Amerika­nen. Dat zou vol­gens Cof­nas zelfs zo zijn indi­en maatschap­pelijke fac­toren, zoals socio-economis­che posi­tie, geen enkele rol zouden spe­len. Dat betoogde de zelfverk­laarde ‘rassen­re­al­ist’ tij­dens zijn lez­ing. Zon­der bewi­js voor te leggen bear­gu­menteerde hij deze claim door te ver­wi­jzen naar de negatieve cor­re­latie tussen IQ en mis­daad­ci­jfers. Hoewel deze cor­re­latie al veelvuldig is onder­zocht, is de realiteit com­plex­er dan Cof­nas ze voorstelt.

Ver­schil­lende acad­emis­che stud­ies tonen inder­daad aan dat per­so­n­en met een lage intel­li­gen­tie dis­pro­por­tion­eel vaak in de gevan­ge­nis belanden. Hieruit kan je echter niet sim­pel­weg aflei­den dat Afro-Amerika­nen gemid­deld genomen meer mis­daad ple­gen omdat ze gemid­deld min­der intel­li­gent zijn. Zo klopt Cof­nas’ stelling dat er sinds de jaren 1970 een sta­biele intel­li­gen­tiek­loof van 15 IQ-pun­ten bestaat tussen zwarte en witte Amerika­nen niet. Fly­nn en Dick­ens bear­gu­menteer­den in 2006 dat zwarte mensen sinds de jaren ‘70 met meerdere IQ-pun­ten zijn opgeschoven naar het witte gemid­delde. Bijgevolg blijkt dat omgev­ings­fac­toren wel degelijk het gemid­delde IQ van een bepaalde groep kun­nen beïn­vloe­den. Dat haalden we in de factcheck­ing van de vorige stand­pun­ten reeds aan. 

De invloed van omgev­ings­fac­toren speelt ook een rol in de negatieve cor­re­latie tussen het gemid­delde IQ van een groep en de aan­wezigheid van die groep in de mis­daad­sta­tistieken. Meerdere stud­ies zien een laag IQ als een voor­speller van crim­i­neel gedrag, maar over het pre­cieze ver­band bestaat veel dis­cussie. Zo stellen som­mige onder­zoek­ers de sterk­te of de lin­eariteit van dit ver­band in vraag. Boven­di­en bestaan er vol­gens James Free­man (2012) veel fac­toren die het onder­zoek naar IQ en mis­daad ver­storen. Zo rijst bijvoor­beeld de vraag of min­der intel­li­gente mensen niet sneller gear­resteerd wor­den dan intel­li­gen­tere crim­ine­len. Op macroniveau duiden weten­schap­pers echter vooral sociale omgev­ings­fac­toren zoals armoede, de werk­looshei­ds­graad of iemands sociale omgev­ing aan als oorza­k­en die het ver­schil in mis­daad­ci­jfers tussen ver­schil­lende groepen verk­laren, zo stellen Beaver en Wright (2011). Gemid­deld gezien zijn uit­gerek­end Afro-Amerika­nen namelijk (kans)armer of sneller werk­loos. In de wijken waar ze wonen komen ze boven­di­en sneller in con­tact met crim­ine­len.  

Het feit dat Afro-Amerika­nen vak­er in de gevan­ge­nis belanden, is dus zek­er niet louter te wijten aan een lager IQ. Cof­nas ziet over het hoofd dat peni­bele omgev­ings­fac­toren ook iemands kans om in de crim­i­naliteit te belanden ver­hogen. Het klopt dat min­der intel­li­gente mensen oververte­gen­wo­ordigd zijn in mis­daad­ci­jfers, maar IQ wordt ook bepaald door sociale omgev­ings­fac­toren. Die fac­toren, en niet (enkel) genet­i­ca, zouden ervoor kun­nen zor­gen dat zwarte Amerika­nen lager scoren op IQ-tests en sneller wor­den opges­loten. 

5. Rindermann et al. survey

Tij­dens zijn pre­sen­tatie haalde Cof­nas de expert sur­vey Rin­der­mann et al. (2020) aan, een enquête afgenomen bij tal van experts in het onder­zoek naar intel­li­gen­tie. Deze studie zou vol­gens hem bewi­jzen dat er onder aca­d­e­mi­ci wel degelijk een con­sen­sus is dat intel­li­gen­tie en ras ver­bon­den zijn. Zoals iemand uit het pub­liek echter opmerk­te, kon de expert sur­vey op dit vlak niet zomaar geloofd wor­den: op deze spec­i­fieke vraag antwo­ordde immers slechts 6,4% van de bevraag­den. Bij een respon­s­graad van 6,4% is selec­tiebias struc­tureel oncon­troleer­baar: je weet sim­pel­weg niet wie er niet antwo­ordde en waarom. Bin­nen het onder­zoeks­domein van het intel­li­gen­tieon­der­zoek bestaan er overi­gens sur­veys met aanzien­lijk hogere respon­s­graden dan de stud­ies die Cof­nas aan­haalde, zoals Reeve & Charles (2008) met zo’n 38,3%. De 6,4% van Rin­der­mann et al. (2020) is dus niet de norm, maar een uitsch­i­eter.  

Daar­naast bestond er onder de experts die wél antwo­ord­den geen con­sen­sus over de oorza­ak van het IQ-ver­schil tussen witte en zwarte Amerika­nen: ongeveer 51% schreef het ver­schil eerder toe aan omgev­ings­fac­toren dan aan genetis­che fac­toren.

Cof­nas verdedigde zich hierte­gen door te stellen dat ook bij vergelijk­bare stud­ies over kli­maatveran­der­ing slechts een vergelijk­baar per­cent­age experts antwo­ordde. Betekent dat dan ook dat kli­maatveran­der­ing niet echt is? Daar heeft Cof­nas natu­urlijk een punt: er bestaan inder­daad expert sur­veys over kli­maatveran­der­ing met een lage respon­s­graad. Toch vor­men die eerder de uit­zon­der­ing. Er zijn namelijk ook ver­schil­lende expert sur­veys over kli­maatveran­der­ing waarop wél veel experts reageer­den, zoals de studie van Doran en Zim­mer­man (2009), die een respon­s­graad van 30,7% behaalde. Cof­nas vergelijkt de studie die hij aan­haalde dus met de zwak­ste voor­beelden uit het kli­maa­ton­der­zoek — en dat is geen eerlijke vergelijk­ing.


Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *